Tom à la ferme

Image

In Tom à la ferme zet Xavier Dolan een driehoeksverhouding neer waarin iedereen elkaar verafschuwt maar ook verschrikkelijk nodig heeft. Gevangen in afhankelijkheid. Dit verhaaltje op de boerderij kreeg een simpele setting en banale titel, maar is keihard en geraffineerd. Doorgedreven afhankelijkheid, als agressie verpakte zelfhaat en misplaatst altruïsme vormen de spijkers in een splinterbom. En die staat permanent op ontploffen.

De klasse van Tom à la ferme ligt ongetwijfeld in het virtuoos scenario, waaraan de film zijn suspense te danken heeft. Dolan zet zijn pionnen zo grandioos neer, spant de koordjes tussen hen zo strak, dat elke beweging van elk personage voor trillingen zorgt. De film vertelt het verhaal van de homoseksuele Tom (Xavier Dolan zelf) uit Montréal die op de boerenbuiten de begrafenis bijwoont van zijn overleden geliefde en meteen diens familie bezoekt. Helaas weet moeder Agathe (Lise Roy) niet dat haar zoon voor mannen viel, laat staan dat hij een vriendje had. Haar andere zoon, Francis (Pierre-Yves Cardinal), wil koste wat het kost dat potje gedekt houden. Zogezegd uit moederliefde, eerder uit homohaat. En met die homohaat wil hij vooral zijn eigen stoofpotje gedekt houden. Francis worstelt met homo-erotische gevoelens, maar klopt die er nog liever uit dan er aan toe te geven. Zijn agressie naar Tom – tot bijna wurgseks toe – is gekanaliseerde zelfhaat. Daarover zegt regisseur Dolan in een interview met filmtijdschrift Vertigo: “In mijn ogen is er geen verschil tussen een Russische man die in een park een jonge homo als straf in het gezicht plast en een minnaar die dat bij mij in mijn hotelkamer doet. Beide zijn uitingen van eenzelfde seksuele neiging.”

De prent wordt razend interessant wanneer Tom wordt verplicht om Agathe over Sarah, het verzonnen lief van haar zoon, te vertellen. Door Sarah zogezegd over haar vriendje te citeren, vertelt hij eigenlijk over zijn eigen liefde. Rond de keukentafel geeft hij seksuele details, de moeder schatert het uit, Francis lacht geforceerd en onwennig mee. In deze sublieme scène zien we hoe de drie vogeltjes gevangen zitten in een open kooitje waar ze uit zouden moeten vliegen. Agathe laat zich graag blaasjes wijsmaken over een zoon die haar eigenlijk al veel langer was ontglipt. Francis dwingt Tom om te blijven zodat hij zijn geaardheid wat half kan beleven, maar hij geeft er nooit aan toe en zit in zijn seksualiteit verwrongen. En Tom zou kunnen vertrekken, maar moet daarvoor het laatste greintje ex-lief en een vage zoektocht naar affectie lossen.

Maar ook, en niet in geringe mate, kampt Tom met een huizenhoog Stockholmsyndroom. Hij krijgt kansen om dwingeland Francis en de hele cirque achter zich te laten, maar voelt kidnapperscompassie. Heeft mededogen met een sociaal gehandicapte jongeman die hem eigenlijk ten gronde richt, een mededogen dat hem fataal kan worden. Tom à la ferme gaat over destructief gedrag loslaten, empathie laten varen en voor jezelf kiezen. Zowel in dit thema als in zijn creepy, mysterieuze relaties lijkt dit meesterwerk van Xavier Dolan sterk op het al even uitmuntende Harry, un ami qui vous veut du bien van Dominique Moll.

En Dolan is ook elders slim gaan lenen. Ook Sean Penn zat in U Turn van Oliver Stone ooit vast in een afgelegen dorp vol gestoorde figuren. De mengeling van griezelige gezelligheid en kleffe ijzigheid die moeder Agathe ophoudt, doet denken aan de glansrol van Piper Laurie in Carrie, van Brian De Palma.  In een mooi openingsshot zien we dan weer hoe Tom de liefde voor zijn overleden vriend op keukenrol schrijft, in een wazig licht. Hiermee wekt Dolan meteen onze betrokkenheid met het hoofdpersonage (we weten samen meer dan de andere personages) en doet hij ons voelen dat er heftige emoties op til staan. Precies zoals Thomas Vinterberg de suspense deed zwellen in Festen.

Tom à la ferme is een fijnzinnig psychologisch portret dat verpakt zit in een strak aangestuurde thriller. Menselijke randafwijkingen worden subtiel overgebracht, zijn in miniatuur verpakt. Wie het cadeautje opendoet, ziet goud blinken. Voeg daar lange, uitstekende dialogen aan toe (de scène in de bar!) waarin acteurs hun kunnen tonen en de uitmuntende muziek van Frida Boccara, The Gotan Project en Rufus Wainwright en je begrijpt waarom deze prent veel meer in huis heeft dan zijn wat suffe titel doet vermoeden.

2 gedachten over “Tom à la ferme”

  1. Wij vinden dit heel knap geschreven en het doet mij helemaal terug in de film komen. Ik vroeg me af of je die film daartoe meerdere keren zag want zoveel zou ik er niet in één keer uithalen. Je hebt natuurlijk een rijke filmbagage. Fijn dat anderen daar mee van kunnen genieten op die manier.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s